Wśród interesujących chorwackich miejscowości należy z pewnością wymienić Szybenik, gdzie wyróżniającym się zabytkiem jest Katedra św. Jakuba, która słynie przede wszystkim z doskonałego połączenia architektury gotyckiej i renesansowej. Przed zobaczeniem tego obiektu na żywo warto zaznajomić się z jego historią, co pomoże w lepszym przygotowaniu się do wizyty.
Spis treści
Przydatne informacje na początek
Miasto Szybenik znajdujące się w pobliżu ujścia rzeki Krka do Morza Adriatyckiego, kiedyś zaliczało się do Wenecji, dlatego jego architektura jest zbliżona do włoskiej. Budowę Katedry rozpoczęto właśnie wtedy – dokładnie w 1402 roku – wzniesiono ją jako świątynie rzymskokatolicką, której oficjalna inauguracja miała miejsce w 1536 roku. Zrobiono ją całkowicie z kamienia, jaki pozyskiwano z obszarów Chorwacji – zrezygnowano z wykorzystania tynków czy zapraw murarskich. W związku z niezwykle oryginalnym połączeniem dwóch stylów architektonicznych budowlę należy uznać zabytkiem na skalę światową.
Warto zaznaczyć, że Katedrę św. Jakuba w Szybeniku stworzono w miejscu usytuowanego tu wcześniej kościoła, który był za mało reprezentacyjny dla miasta skupionego na stałym rozwoju. Lokalnym władzom zależało bowiem na wybudowaniu obiektu konkurującego z najsłynniejszymi świątyniami basenu Morza Śródziemnego. Stawianie budowli trwało przeszło sto lat, co przełożyło się na piorunujący efekt – obecnie turyści mogą tu podziwiać zarówno kunszt architektoniczny, jak i niezwykłą symbolikę.
Szczegółowa historia Katedry św. Jakuba w Szybeniku
Projektem Katedry św. Jakuba w Szybeniku zajął się pochodzący z Zadaru architekt Juraj Dalmatinac, który słynął z zamiłowania do bogatych zdobień, rzeźbionych elementów i łuków. W trakcie jego działań doszło także do powstania środkowej części obiektu wyposażonej w zjawiskową kopułę.
Po śmierci Juraja Dalmatinaca nad pracami czuwał Nicolo Florentino o pseudonimie Nikola Firentinac. Od 1475 roku zaczęło tu powstawać coraz więcej elementów w stylu renesansowym, a wcześniejszy projekt urozmaicono o delikatne łuki służące jako wykończenie kolejnych kondygnacji budynku. Sklepienie stworzono w postaci idealnego łuku – absolutnie jedynego w swoim rodzaju.
Obaj architekci poza wprowadzaniem nowinek technicznych, czerpali także inspiracje ze sztuki i filozofii, jakie były charakterystyczne dla tamtej epoki. Budowla świadczy więc o ich talencie, jednocześnie idealnie pokazując humanistycznego ducha renesansu. Szczególnie warto pochylić się nad sposobem łączenia elementów “na sucho”, czyli bez użycia zaprawy, co podkreśla fachowość projektantów.
Oryginalne cechy i detale architektoniczne
Katedra cechuje się surowym stylem, gdyż przeważają w niej odcienie szarości kamienia. W środku mieszczą się romańskie rzeźby lwów utrzymane w stylu, z którego słynie Wenecja, a także podobizny Adama i Ewy, które zostały tu po poprzedniej świątyni.
We wnętrzu świątyni brakuje zbytniego przepychu, lecz podziw budzi z pewnością dokładność prac i rytm podziałów architektonicznych. Warto skupić się także na subtelnie zrobionych rozetach oraz wielu detalach rzeźbiarskich, które służą jako dekoracje, jednocześnie mając określoną symbolikę. Każdy element jest tu niezwykle istotny – od kształtu okien aż po metodę rozmieszczenia kolumn.
W 1991 roku doszło do zniszczenia obiektu w trakcie zajęcia części Chorwacji przez serbską armię. Udało się co prawda naprawić usterki, które spowodowały kule karabinu, lecz ślady na murach są nadal widoczne. Utrzymane uszkodzenia pozostawiono, aby przypominały mieszkańcom o wojennej przeszłości i wytrwałości ich rodaków. Aktualnie katedrę uważa się za symbol odrodzenia i duchowej siły osób zamieszkujących region Dalmacji.
Co jeszcze warto wiedzieć na temat Katedry św. Jakuba w Szybeniku?
W otoczeniu świątyni znajduje się 71 rzeźbionych, ludzkich głów będących dziełami wspomnianego Jurija Dalmatinaca – architekt oprócz projektowania, sam pomagał w budowie obiektu. Rzeźby uważa się za podobizny mieszkańców miasta – warto zaznaczyć, że różnią się one od siebie, a każda z nich jest portretem zawierającym mnóstwo osobistych cech. Wśród mieszkańców istnieje przekonanie, że architekt przedstawił tu swoich sąsiadów, współpracowników czy przeciwników, doskonale odzwierciedlając ich emocje.
Podczas oglądania tego miejsca warto zwrócić szczególną uwagę na figurę archanioła – wskazującą kierunek wiatru poprzez obracanie się pod jego wpływem. Jest to niezwykle oryginalne zestawienie rzeźby sakralnej i przydatnego detalu architektonicznego, które idealnie podkreśla filozofię epoki renesansu – skupiającej się na połączeniu sztuki z nauką.
Katedra św. Jakuba w Szybeniku – dlaczego warto ją zobaczyć?
Wszyscy sympatycy historii i architektury powinni pojechać do Szybenika w celu ujrzenia na własne oczy Katedry św. Jakuba. Jest to jeden z najpiękniejszych zabytków w całej Chorwacji, który pozwala turystom oraz miejscowym na przeniesienie się do czasów przełomu średniowiecza oraz renesansu. Warto więc uwzględnić odwiedzenie tego obiektu w swoich planach pobytu w tym wyjątkowym kraju.
